‘In een socratisch gesprek gaan twee of meer mensen met elkaar in gesprek over een fundamentele vraag of kwestie die voor hen belangrijk is. Na zo’n gesprek weten de deelnemers vaak beter waarom ze doen wat ze doen en wat ze verder (niet) moeten doen.’

De wereld om ons heen is snel. In de snelheid van alledag praten we vaak langs elkaar heen. De socratische benadering is een manier om meer rust in te bouwen en ruimte te creëren voor onderzoek naar eigen beweegredenen, opvattingen, denkbeelden en achtergronden.

Wat is een socratisch gesprek precies?

Een socratisch gesprek is een onderzoeksgesprek. Een gesprek waar opvattingen en denkbeelden centraal staan. Het gesprek ontleent zijn naam aan Socrates, de leermeester van Plato. Het uitgangspunt van Socrates was dat je een inzicht niet verwerft door het voorgeschoteld te krijgen maar alleen door zelf te denken.

De eerste stap in een socratisch gesprek is het gezamenlijk verkennen van een thema en het formuleren van een uitgangsvraag. Deze vraag is concreet, relevant, eenvoudig geformuleerd en te voorzien van concrete voorbeelden. Mogelijke vragen zijn:

– Hoever moet samenwerking gaan?
– Wanneer moet je ophouden met helpen?
– Waar is het ons eigenlijk om begonnen?
– Wanneer mag je je met een ander bemoeien?
– Is vrijheid te verenigen met burgerschap?
– Moet je altijd je afspraak nakomen?

Vanuit deze uitgangsvraag worden concrete voorbeelden uit eigen ervaring ingebracht. De volgende stap in het gesprek is dat er vanuit deze voorbeelden één wordt gekozen van nader onderzoek waardoor er zicht ontstaat op allerlei onderliggende vooronderstellingen. Door dit gezamenlijk onderzoek ontstaat er meer begrip voor fundamentele waarden en overtuigingen.

Resultaat

Een socratisch gesprek levert een aantal dingen op:

  1. Vaardigheden
    Door het voeren van een socratisch gesprek leren de deelnemers ondermeer de volgende vaardigheden:
    – gedachten en gevoelens helder te formuleren;
    – het eigen denken analyseren;
    – het formuleren van goede (onderzoeken)vragen.
  2. Houding
    Door deel te nemen aan een socratisch gesprek ontwikkelen de deelnemers een onderzoekende houding:
    – je leert werkelijk luisteren naar wat anderen zeggen;
    – je leert je gesprekspartners de ruimte te geven;
    – je leert vragen stellen en door te vragen.
  3. Inzicht
    De deelnemers krijgen inzicht en weten vaak beter waarom ze doen wat ze doen en weten ook waarom anderen doen wat ze doen. Opvattingen worden concreter en helderder. In een groep ontstaat verbinding, contact en meer wederzijds begrip.
  4. Denkruimte
    Door het socratisch gesprek leer je ruimte maken voor onderzoek.

Voor wie?

Het socratische gesprek is breed toepasbaar en inzetbaar, denk hierbij aan organisaties in zorg- en welzijn, woningbouwcoöperaties, overheid en het onderwijs. Het is een manier om gezamenlijk te reflecteren op actuele of fundamentele kwesties en een antwoord te vinden op vragen omtrent visie, ethiek, strategie, samenwerking en zingeving.

Daarnaast zijn er regelmatig socratische gesprekken die voor iedereen die behoefte heeft aan een goed gesprek toegankelijk zijn. Kijk voor de actuele data in de agenda.

Mijn rol

Mijn rol tijdens socratische gesprekken is die van facilitator, gespreksleider. Dit betekent dat ik luister, vragen stel, de dialoog op gang houdt en zorg dat de randvoorwaarden in orde zijn. Voor meer informatie neem gerust contact op.